รายงานการเข้าร่วมประชุมสหพันธ์ระหว่างประเทศว่าด้วยสมาคมและสถาบันห้องสมุด ส่วนห้องสมุดและการบริการวิจัยสำหรับรัฐสภา ณ อาคารวุฒิสภา รัฐสภาราชอาณาจักรสเปน กรุงมาดริด ราชอาณาจักรสเปน ระหว่างวันอังคารที่ 15 ตุลาคม ถึงวันอาทิตย์ที่ 20 ตุลาคม 2567

การเข้าร่วมประชุมสหพันธ์ระหว่างประเทศว่าด้วยสมาคมและสถาบันห้องสมุด ประจำปี 2024 ส่วนห้องสมุดและการบริการวิจัยสำหรับรัฐสภา (International Federation of Library Associations and Institutions : IFLA Section on Library and Research Services for Parliaments) จัดขึ้นระหว่างวันที่ 15-20 ตุลาคม 2567 ณ อาคารวุฒิสภา กรุงมาดริด ประเทศสเปน สำนักวิชาการ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรได้ส่งตัวแทนเข้าร่วมประชุมรวมทั้งสิ้น 6 คน ผู้เข้าร่วมประชุมได้รับความรู้และประสบการณ์ จากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับผู้เข้าร่วมประชุมในสายวิชาชีพเดียวกัน และจากการศึกษาดูงาน อันจะเป็นประโยชน์ในการนำความรู้และประสบการณ์ที่ได้รับมาปรับปรุงการปฏิบัติงานและพัฒนาการให้บริการห้องสมุด การประชุมครั้งนี้มีผู้แทนจากหลากหลายประเทศร่วมแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ด้านการพัฒนาห้องสมุดและบริการวิจัยสำหรับรัฐสภา ในหัวข้อเรื่อง การบูรณาการความเชี่ยวชาญในการสร้างนวัตกรรมที่จะส่งผลต่องานบริการห้องสมุดและวิจัยของรัฐสภา (Leveraging Collective Expertise for Innovation and Impact in Parliamentary Libraries and Research Services) หัวข้อสำคัญประกอบด้วยนวัตกรรมการให้บริการ ข้อมูลเชิงลึกเพื่อสนับสนุนงานรัฐสภา และการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ในห้องสมุด
จากการเข้าร่วมประชุมสามารถสรุปประเด็นสำคัญได้ดังนี้

มีการนำเสนอคอลเลกชัน Post-Incunabula ซึ่งเป็นหนังสือหายากและทรงคุณค่าของห้องสมุดวุฒิสภาสเปน สะท้อนถึงความสนใจส่วนตัวของผู้สะสม และแสดงให้เห็นถึงพัฒนาการของการพิมพ์และการสะสมหนังสือในช่วงเปลี่ยนผ่านที่สำคัญของยุโรป การจัดการและอนุรักษ์หนังสือหายากเพื่อสะท้อนมรดกทางวัฒนธรรม พร้อมใช้เทคโนโลยีฐานข้อมูลเพื่อสนับสนุนการวิจัย การสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างรัฐสภาในสเปน เครือข่ายดิจิทัลที่สนับสนุนความโปร่งใส การเผยแพร่ข้อมูลโดยมีเว็บไซต์ Red Parlamenta ที่ช่วยรวบรวมและเผยแพร่ข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับการดำเนินงานของรัฐสภา การเลือกตั้ง กฎหมาย รวมถึงข้อมูลด้านความโปร่งใสและความเท่าเทียมทางเพศ ห้องสมุดรัฐสภาในประเทศต่าง ๆ เช่น แคนาดา เม็กซิโก และสหรัฐอเมริกา ได้นำเสนอแนวทางใหม่ในการให้ข้อมูลเชิงรุก เช่น แพลตฟอร์มดิจิทัล และการใช้ข้อมูลทางภูมิศาสตร์เพื่อสนับสนุนงานรัฐสภา

มีการนำเสนอเกี่ยวกับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่โดดเด่นจากประเทศซึ่งเข้าร่วมประชุมได้แก่ การพัฒนาแดชบอร์ดข้อมูล (Data Dashboards) ตัวอย่างจากรัฐสภาฮังการีที่ใช้โปรแกรมTableau สร้างข้อมูลภาพแบบโต้ตอบช่วยให้สมาชิกรัฐสภาเข้าใจประเด็นสำคัญได้ง่ายขึ้น การพัฒนาสิ่งพิมพ์ดิจิทัลโดยใช้ระบบจัดการเนื้อหาแบบองค์ประกอบ (Component Content Management System - CCMS) ได้แก่ จัดเก็บเนื้อหาไว้ในที่เดียว แบ่งเนื้อหาเป็นส่วนประกอบย่อย ๆ อำนวยความสะดวกในการเผยแพร่เนื้อหาในรูปแบบต่างๆ (PDF, เว็บไซต์ และรูปแบบอื่น ๆ ในอนาคต) เพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานร่วมกันและการแปล จัดการข้อมูลเมทาดาทา ขั้นตอนการทำงาน และการบริหารจัดการทรัพย์สินดิจิทัลของรัฐสภายุโรป การพัฒนารูปแบบเอกสารดิจิทัลที่ใช้งานได้ง่ายและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม บทบาทของการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) ในห้องสมุดรัฐสภา การศึกษากรณีตัวอย่างการใช้ปัญญาประดิษฐ์จากรัฐสภาแคนาดาและสเปน แสดงให้เห็นศักยภาพในการเพิ่มประสิทธิภาพงานวิจัย การจัดหมวดหมู่ และการ ช่วยตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลในเชิงลึก โดยเฉพาะข้อมูลที่เผยแพร่ในโลกออนไลน์
ข้อเสนอแนะและบทเรียนที่ได้รับ

1. 1. การสร้างเครือข่ายระดับนานาชาติ ความร่วมมือระหว่างห้องสมุดรัฐสภาช่วยยกระดับมาตรฐานงานวิจัยและบริการ
2. 2. การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ การใช้แดชบอร์ดดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการข้อมูลประกอบการตัดสินใจ
3. 3. หลายประเทศเน้นพัฒนาความรู้ด้านเทคโนโลยีและบริการใหม่ ๆ ให้กับบุคลากร ควรมีการพัฒนาความเชี่ยวชาญและการจัดอบรมการใช้งานระบบดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ให้กับบุคลากร เพื่อเพิ่มศักยภาพในการให้บริการ
4. 4. ห้องสมุดควรมุ่งเน้นการให้บริการข้อมูลเชิงรุก โดยการพัฒนาทรัพยากรที่เชื่อถือได้เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจของสมาชิกรัฐสภา

ข้อเสนอแนะเชิงกลยุทธ์สำหรับหอสมุดรัฐสภา

1. 1. ศึกษาความเป็นไปได้ในการพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลสำหรับเผยแพร่ข้อมูลที่สำคัญของรัฐสภา เช่น พัฒนาระบบดิจิทัลที่เป็นแหล่งรวมข้อมูลกฎหมาย รายงานการประชุม และเอกสารวิจัยต่าง ๆ ให้เข้าถึงได้ง่ายผ่านเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน โดยเน้นการใช้งานที่สะดวกและมีฟังก์ชันการค้นหาที่ครอบคลุม
2. 2. ส่งเสริมการนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาประยุกต์ใช้ในกระบวนการจัดการข้อมูลและการวิจัย โดยการจัดตั้งระบบฐานข้อมูลแบบเชื่อมโยง (Linked Data) เพื่อเพิ่มความเชื่อมโยงระหว่างข้อมูลต่าง ๆ ในระดับรัฐสภาและหน่วยงานภายนอก เช่น ข้อมูลกฎหมายไทยและการเปรียบเทียบกับต่างประเทศ การนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาสนับสนุนการวิจัยและการตอบคำถาม ได้แก่ ใช้ในการจัดหมวดหมู่ข้อมูล วิเคราะห์แนวโน้มทางกฎหมาย และสร้างคำตอบที่แม่นยำสำหรับสมาชิกรัฐสภา ใช้ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลในเชิงลึก โดยเฉพาะข้อมูลที่เผยแพร่ในโลกออนไลน์
3. 3. พัฒนาความร่วมมือกับห้องสมุดรัฐสภาระดับภูมิภาคและนานาชาติ เช่น สมาคมบรรณารักษ์รัฐสภาเอเชียและแปซิฟิก (Association of Parliamentary Librarians of Asia and the Pacific - APLAP) เพื่อแลกเปลี่ยนความรู้และแนวปฏิบัติที่ดี แลกเปลี่ยนบุคลากรเพื่อฝึกปฏิบัติงานในประเทศที่มีระบบห้องสมุดรัฐสภาที่ทันสมัย เช่น ประเทศสเปน หรือสหรัฐอเมริกา เพื่อเรียนรู้และนำมาประยุกต์ใช้
4. 4. จัดกิจกรรมเผยแพร่ความรู้สู่ประชาชน เช่น การจัดนิทรรศการเกี่ยวกับประวัติศาสตร์รัฐสภาไทย หรือการอบรมเรื่องการค้นคว้ากฎหมายสำหรับประชาชน
5. 5. สร้างแคมเปญส่งเสริมการใช้งานหอสมุด เช่น การจัดทำโครงการ “หอสมุดรัฐสภาเพื่อประชาชน” เพื่อให้คนทั่วไปเข้าถึงข้อมูลได้ง่ายและเป็นประโยชน์