วันนี้ในอดีต

ให้ความรู้ในอดีตเกี่ยวกับเหตุการณ์สำคัญทางการเมือง กฎหมาย รัฐสภาหรือเรื่องที่น่าสนใจที่เกิดขึ้นในช่วงเดือนที่ออกวารสาร โดยนำข้อมูลจากรายงานการประชุมสภาหรือรัฐสภาสารหรืออื่น ๆ

 

การประชุมสภาผู้แทนราษฎรครั้งแรกของประเทศไทย

         หลังจากที่ประเทศไทย ได้เปลี่ยนแปลงการปกครองประเทศ จากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ มาเป็นระบอบประชาธิปไตย เมื่อวันที่ ๒๔ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๗๕ แล้ว ในวันที่ ๒๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๗๕ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงลงพระปรมาภิไธย ในพระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช ๒๔๗๕ ให้ใช้เป็นกฎหมายสูงสุดในการปกครองประเทศชั่วคราว โดยบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองฉบับนี้ได้แบ่งอำนาจอธิปไตยออกเป็น ๓ ฝ่าย คือ อำนาจนิติบัญญัติ อำนาจบริหารและอำนาจตุลาการ ซึ่งอำนาจนิติบัญญัติ มีสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้ใช้อำนาจนี้ และคณะผู้รักษาพระนครได้ตั้งบุคคลให้เป็นผู้แทนราษฎรชั่วคราวขึ้น จำนวน ๗๐ คน นับว่าเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรชุดแรกของประเทศไทย
          ต่อมาในวันที่ ๒๘ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๗๕ เวลา ๑๔.๐๐ นาฬิกา ได้มีการประชุมสภาผู้แทนราษฎรเป็นครั้งแรกของประเทศไทย ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม โดยได้ใช้ห้องโถงชั้นบนเป็นที่ประชุม จัดโต๊ะเก้าอี้เป็นรูปครึ่งวงกลมตั้งอยู่ในระดับเดียวกันเป็นการชั่วคราว ในการประชุมครั้งนี้ ยังไม่มีข้อบังคับการประชุมของสภาผู้แทนราษฎร จึงได้นำเอาข้อบังคับสภากรรมการองคมนตรี พุทธศักราช ๒๔๗๒ เฉพาะที่ไม่ขัดกับธรรมนูญมาใช้ไปพลางก่อน
          ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ ๑/๒๔๗๕ นี้ โดยหลวงประดิษฐมนูธรรมได้อ่านรายนามสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจำนวน ๗๐ ท่าน ตามที่คณะผู้รักษาพระนครได้ตั้งบุคคลให้เป็นผู้แทนราษฎร แต่พระยาวิชิตชลธี ได้แจ้งต่อที่ประชุมว่าป่วยไม่สามารถรับตำแหน่งได้ ที่ประชุมจึงมีมติเลือก พระยาพหลพลพยุหเสนา เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแทน ต่อมาหลวงประดิษฐ์มนูธรรมนำปฏิญาณตนและสมาชิกได้ปฏิญาณตน เสร็จแล้ว เจ้าพระยามหิธร เสนาบดีกระทรวงมุรธาธรได้เชิญพระกระแสรับสั่งของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มาเปิดประชุมสภาผู้แทนราษฎร จบแล้วสภาผู้แทนราษฎรได้มีการประชุมในเรื่องต่อมา ดังนี้
          พระยาพหลพลพยุหเสนา หัวหน้าคณะราษฎรและผู้รักษาพระนครฝ่ายทหารมอบการงานปกครองแผ่นดินที่ได้ยึดไว้ให้แก่สภาต่อไป
          ที่ประชุมได้ลงมติเลือกเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีเป็นประธานสภาผู้แทนราษฎร และเลือกพระยาอินทรวิชิตเป็นรองประธานสภาผู้แทนราษฎร และเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี ประธานสภาผู้แทนราษฎร ได้ขออนุมัติต่อที่ประชุมให้หลวงประดิษฐมนูธรรม (นายปรีดี พนมยงค์) เป็นเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งได้ทำหน้าที่เลขานุการในที่ประชุมตั้งแต่ต้นและเป็นผู้จดรายงานการประชุมสภาผู้แทนราษฎรครั้งแรกนี้ 
          ที่ประชุมได้มีมติเลือก พระยามโนปกรณ์นิติธาดา เป็นประธานคณะกรรมการราษฎร (นายกรัฐมนตรี) ต่อจากนั้นประธานคณะกรรมการราษฎร ได้เสนอชื่อกรรมการราษฎร (รัฐมนตรี) อีก ๑๔ คน ต่อสภาผู้แทนราษฎร และที่ประชุมได้เห็นชอบตามรายชื่อที่เสนอมา
          ที่ประชุมได้มีมติ ตั้งคณะอนุกรรมการร่างพระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินฉบับใหม่เพื่อจะนำมาใช้แทนพระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช ๒๔๗๕ จำนวน ๗ คน
          การประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ ๑ วันที่ ๒๘ มิถุนายน ๒๔๗๕ นับว่าเป็นการประชุมสภาผู้แทนราษฎรครั้งแรกของไทย ณ พระที่นั่งอนันตสมาคม โดยมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จำนวน ๗๐ คน เข้าร่วมประชุม ถือว่าเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรชุดแรกของประเทศไทย และที่ประชุมได้มีมติเลือกตำแหน่งที่สำคัญของสภาผู้แทนราษฎร ได้แก่ ประธานสภาผู้แทนราษฎร คือ เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (ประธานสภาผู้แทนราษฎร คนแรก) และรองประธานสภาผู้แทนราษฎร คือ พระยาอินทรวิชิต (รองประธานสภาผู้แทนราษฎร คนแรก) และ เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร คือ หลวงประดิษฐมนูธรรม (นายปรีดี พนมยงค์) เป็นเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรคนแรกและเป็นผู้จดรายงานการประชุมสภาผู้แทนราษฎรครั้งแรกนี้ ซึ่งถือเป็นวันสถาปนาสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรมาถึงปัจจุบัน

บัณฑิต อุทาวงค์
บรรณารักษ์ชำนาญการพิเศษ