“ร่างพระราชบัญญัติการอำนวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตและการให้บริการ แก่ประชาชน พ.ศ. ....”

ร่างพระราชบัญญัติการอำนวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตและการให้บริการแก่ประชาชน พ.ศ. .... มีเจตนารมณ์ในการปรับปรุงประสิทธิภาพและประสิทธิผลของพระราชบัญญัติการอำนวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตของทางราชการ พ.ศ. 2558 ให้สามารถยกระดับการอำนวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตและการให้บริการแก่ประชาชนได้มากยิ่งขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์หลักในการลดขั้นตอนการอนุญาตที่ไม่จำเป็น กำหนดเวลาดำเนินการในแต่ละขั้นตอนที่ชัดเจน นำเทคโนโลยีที่ทันสมัยมาใช้ในการอนุญาตและการให้บริการภาครัฐ และให้เจ้าหน้าที่ใช้ดุลพินิจในการอนุมัติ อนุญาต ให้น้อยที่สุดเท่าที่จำเป็น ซึ่งจะส่งผลเป็นการลดภาระและต้นทุนในการประกอบกิจการและการดำรงชีวิตของประชาชน ลดการทุจริตประพฤติมิชอบในวงราชการ และเป็นการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศอย่างยั่งยืน

ปัจจุบันร่างพระราชบัญญัติการอำนวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตและการให้บริการแก่ประชาชน พ.ศ. .... ได้รับความเห็นชอบจากรัฐสภาแล้ว เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2569 ขณะนี้อยู่ระหว่างรอประกาศในราชกิจจานุเบกษา ร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้ ประกอบด้วย 6 หมวด และบทเฉพาะกาล รวมทั้งสิ้น 40 มาตรา มีสาระสำคัญ ดังนี้                  

หมวด 1 บททั่วไป เป็นการวางหลักพื้นฐานการปฏิบัติภารกิจภาครัฐในการพิจารณาอนุญาตและการให้บริการประชาชนโดยใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม การพัฒนาเจ้าหน้าที่ของรัฐให้มีศักยภาพ และให้บริการแก่ประชาชนด้วยความสะดวก รวดเร็ว และไม่เลือกปฏิบัติ หน่วยงานของรัฐต้องมีการบูรณาการการทำงานร่วมกัน  รวมถึงจัดให้มีศูนย์บริการร่วมเพื่อให้บริการแบบคำขอและบริการต่าง ๆ ไว้ ณ ที่เดียวกัน

หมวด 2 การยื่นคำขออนุญาตและการอนุญาต ได้กำหนดมาตรการเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ประชาชนในการขออนุญาต อาทิ การจัดทำคู่มือสำหรับประชาชน กำหนดระยะเวลาและขั้นตอนในการตรวจคำขอและเอกสารหรือหลักฐานต่าง ๆ ของเจ้าหน้าที่ กำหนดให้ผู้รับอนุญาตต่อใบอนุญาตโดยการชำระค่าธรรมเนียมแทนการยื่นคำขอต่ออายุใบอนุญาตได้ และให้ผู้ที่ได้รับใบอนุญาตหลักของกิจการใดให้ถือว่าผู้นั้นได้รับใบอนุญาตรองของกิจการนั้นด้วย การขยายอายุใบอนุญาต นอกจากนี้ ยังกำหนดให้กรณีที่ใบอนุญาตชำรุดเสียหายให้แจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมายว่าด้วยการอนุญาตนั้น โดยไม่ต้องแจ้งความต่อเจ้าพนักงานตำรวจอีก

หมวด 3 การให้บริการ ได้กำหนดให้นำบทบัญญัติเกี่ยวกับการจัดทำคู่มือ การตรวจสอบคำขอและเอกสารต่าง ๆ และการดำเนินการกรณีใบอนุญาตชำรุดเสียหาย มาใช้บังคับกับหน่วยงานของรัฐในการให้บริการอื่นแก่ประชาชน

หมวด 4 การทบทวนและปรับปรุงการอนุญาตและการให้บริการ ได้กำหนดให้มีการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมายว่าด้วยการอนุญาตในประเด็นความเหมาะสมและความคุ้มค่าของการใช้ระบบอนุญาต และประเมินผลดีและผลเสียของการที่ยังคงระบบคณะกรรมการและการให้คณะกรรมการเป็นผู้มีอำนาจอนุญาต รวมถึงจัดให้มีการทบทวนคู่มือสำหรับประชาชนเป็นประจำด้วย

หมวด 5 ศูนย์รับคำขอกลาง กำหนดให้มี “ศูนย์รับคำขอกลาง” ในหน่วยงานของรัฐโดยดำเนินการผ่านระบบเทคโนโลยีเพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่ประชาชน  

หมวด 6 บทเบ็ดเตล็ด ได้กำหนดให้หน่วยงานของรัฐมีหน้าที่ในการเผยแพร่คู่มือสำหรับประชาชนผ่านระบบสารสนเทศของหน่วยงานและช่องทางอื่น การจัดให้มีช่องทางพิเศษแบบเร่งด่วนสำหรับผู้ที่ประสงค์จะได้รับอนุญาตหรือบริการในระยะเวลารวดเร็วเป็นพิเศษกว่าระยะเวลาที่กำหนดไว้ในคู่มือสำหรับประชาชน และยังได้กำหนดให้หน่วยงานของรัฐอาจจัดทำแบบคำขอ ใบอนุญาต หลักฐานการขอต่อใบอนุญาตใบแทนใบอนุญาต หรือคู่มือสำหรับประชาชน เป็นภาษาอังกฤษหรือภาษาอื่นกำกับด้วย

ทั้งนี้ หากร่างพระราชบัญญัติฉบับนี้มีผลใช้บังคับแล้ว จะเกิดประโยชน์ด้านต่าง ๆ ดังนี้

1. 1. ด้านเศรษฐกิจ การกำหนดมาตรการและขั้นตอนการอนุญาตมีความสอดคล้องกับการพัฒนาของเทคโนโลยีที่อำนวยความสะดวกให้แก่ประชาชนและภาคธุรกิจ ทำให้การประกอบกิจการต่าง ๆ เป็นไปด้วยความสะดวก ลดต้นทุนค่าใช้จ่าย และยังเพิ่มความสามารถในการแข่งขัน
2. 2. ด้านสังคม มุ่งอำนวยความสะดวกและลดภาระของประชาชนในทุกระดับ ซึ่งมีส่วนช่วยลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเป็นธรรมในสังคม
3. 3. ด้านสิ่งแวดล้อมหรือสุขภาวะ ช่วยลดการใช้กระดาษทั้งในภาครัฐและประชาชน และลดการเดินทางไปติดต่อราชการ ซึ่งจะมีส่วนช่วยลดมลพิษการเกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ
4.  4. ด้านอื่น ๆ คือ จะช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายของประชาชน และเพิ่มความสะดวกและรวดเร็วในการปฏิบัติงานของหน่วยงานของรัฐ รวมทั้งช่วยให้เจ้าหน้าที่สามารถดำเนินการได้อย่างถูกต้องตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด ลดการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่ของรัฐอันจะนำไปสู่การลดการทุจริตและประพฤติมิชอบ อีกทั้งยังเป็นการลดภาระงานของหน่วยงานและเจ้าหน้าที่ของรัฐให้เหลือเท่าที่จำเป็นและมีประโยชน์ต่อสาธารณะ รวมถึงเป็นการเพิ่มคุณภาพชีวิตให้กับเจ้าหน้าที่ของรัฐด้วย