สภาที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้

สภาที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติการบริหารราชการจังหวัดชายแดนภาคใต้ พ.ศ. 2553 ประกอบไปด้วยตัวแทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้นำศาสนา ผู้แทนกลุ่มสตรี หอการค้า สื่อมวลชน และผู้ทรงคุณวุฒิอื่น ๆ จำนวนไม่เกิน 49 คน ซึ่งส่วนใหญ่แล้วเป็นการเลือกกันเองของภาคประชาชนกลุ่มต่าง ๆ ในพื้นที่ เพื่อทำหน้าที่ให้คำปรึกษาและข้อเสนอแนะแก่รัฐบาลหรือหน่วยงานของรัฐเกี่ยวกับการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ เพื่อให้การดำเนินงานมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับความต้องการของประชาชนในพื้นที่ ศึกษาวิเคราะห์และติดตามผลของโครงการและนโยบายที่มีผลต่อการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ รวมถึงเสนอแนวทางแก้ไขหรือปรับปรุงหากพบปัญหาหรืออุปสรรค ส่งเสริมความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และประชาชนในพื้นที่ เพื่อพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ให้เกิดความมั่นคงและยั่งยืน ประสานงานและติดตามความคืบหน้าของการดำเนินโครงการต่าง ๆ ในพื้นที่เพื่อให้มั่นใจว่ามีการปฏิบัติตามแผนงานที่กำหนดไว้และสามารถแก้ไขปัญหาได้ทันที รายงานผลการดำเนินงานและเสนอแนะต่อรัฐบาลเกี่ยวกับการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยเฉพาะประเด็นที่สำคัญและต้องการความเร่งด่วน และจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนและชุมชนในพื้นที่เพื่อรวบรวมข้อเสนอแนะและข้อคิดเห็นในการพัฒนาพื้นที่ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด 

อย่างไรก็ตาม หลังจากที่ได้มีการคัดเลือกสภาที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ชุดแรกเมื่อวันอาทิตย์ที่ 3 เมษายน 2554 และได้ปฏิบัติหน้าที่เป็นระยะเวลา 3 ปี ตั้งแต่ พ.ศ. 2554-2556 บทบาทของสภาที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ต้องยุติลงเนื่องจากหมดวาระการดำรงตำแหน่ง ประกอบกับได้เกิดเหตุการณ์รัฐประหารโดยคณะรักษาความสงบแห่งชาติ เมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม 2557 จึงไม่สามารถคัดเลือกสภาที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ชุดใหม่ได้ จากนั้นได้มีคำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 14/2559 ลงวันที่ 4 เมษายน 2559 เรื่อง คณะกรรมการที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้และการกำหนดอำนาจหน้าที่ของกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร กำหนดให้มี “คณะกรรมการที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้” ขึ้นเพื่อทำหน้าที่แทน “สภาที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้” ซึ่งนายกรัฐมนตรีแต่งตั้งจากบุคคลซึ่งมีความรู้ ความเชี่ยวชาญ หรือมีผลงานเป็นที่ยอมรับในด้านการแก้ไขปัญหาและพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ หรือด้านอื่นที่เป็นประโยชน์แก่การบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ จำนวน 60 คน แต่เนื่องด้วยองค์ประกอบของคณะกรรมการที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้มาจากการเสนอชื่อของหน่วยงานภาครัฐเพียงฝ่ายเดียว คือ กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) พิจารณาร่วมกันกับศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) ผู้ว่าราชการจังหวัดชายแดนภาคใต้ 5 จังหวัด คือ นราธิวาส ปัตตานี ยะลา สตูล และสงขลา และผู้ทรงคุณวุฒิอื่น จึงทำให้มีข้อกังวลว่าการแต่งตั้งคณะกรรมการที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ แทนสภาที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ นั้น เท่ากับว่าเป็นการตัดอำนาจประชาชน สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรโดยนายยูนัยดี วาบา กับคณะ รองศาสตราจารย์ชูศักดิ์ ศิรินิล กับคณะ และนายรอมฎอน ปันจอร์ กับคณะ จึงเสนอร่างพระราชบัญญัติยกเลิกคำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 14/2559 เรื่อง คณะกรรมการที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ และการกำหนดอำนาจหน้าที่ของกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร ลงวันที่ 4 เมษายน พุทธศักราช 2559 พ.ศ. .... เพื่อให้สภาที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ตามพระราชบัญญัติการบริหารราชการจังหวัดชายแดนภาคใต้ พ.ศ. 2553 กลับมาปฏิบัติงานในการร่วมแก้ปัญหาในจังหวัดชายแดนภาคใต้อีกครั้ง

ต่อมา เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2567 ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรได้ลงมติเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติยกเลิกคำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 14/2559 เรื่อง คณะกรรมการที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ และการกำหนดอำนาจหน้าที่ของกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร ลงวันที่ 4 เมษายน พุทธศักราช 2559 พ.ศ. .... และได้ส่งร่างพระราชบัญญัติ ซึ่งสภาผู้แทนราษฎรลงมติเห็นชอบแล้วเสนอต่อวุฒิสภาพิจารณา โดยในคราวประชุมวุฒิสภาเมื่อวันอังคารที่ 13 สิงหาคม 2567 ที่ประชุมวุฒิสภามีมติเห็นชอบ จากนั้นนายกรัฐมนตรีได้นำขึ้นทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายเพื่อพระมหากษัตริย์ทรงลงพระปรมาภิไธยและได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2567

ทั้งนี้ ผลของการใช้บังคับพระราชบัญญัติยกเลิกคำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 14/2559 เรื่อง คณะกรรมการที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ และการกำหนดอำนาจหน้าที่ของกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร ลงวันที่ 4 เมษายน พุทธศักราช 2559 พ.ศ. 2567 มาตรา 4 กำหนดให้แต่งตั้งสมาชิกสภาที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ให้แล้วเสร็จภายใน 120 วันนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ 

ดังนั้น ในห้วงเวลานี้ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) จึงต้องดำเนินการให้มีการคัดเลือกและแต่งตั้งสมาชิกสภาที่ปรึกษาการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ชุดใหม่ให้แล้วเสร็จภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด เพื่อให้ได้มาซึ่งตัวแทนของประชาชนในการทำหน้าที่ให้คำปรึกษาและข้อเสนอแนะแก่รัฐบาลหรือหน่วยงานของรัฐเกี่ยวกับการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ให้มีสอดคล้องกับความต้องการของประชาชนในพื้นที่ต่อไป