รายงานการเดินทางเข้าร่วมประชุม สหพันธ์ระหว่างประเทศว่าด้วยสมาคมและสถาบันห้องสมุด International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA) ณ นครบริสเบน รัฐควีนส์แลนด์ เครือรัฐออสเตรเลีย ระหว่างวันที่ 30 กันยายน - 3 ตุลาคม 2567

การเข้าร่วมประชุมสหพันธ์ระหว่างประเทศว่าด้วยสมาคมและสถาบันห้องสมุด (International Federation of Library Associations and Institutions - IFLA) ครั้งนี้ ถือเป็นโอกาสสำคัญที่ข้าราชการรัฐสภาไทยได้แลกเปลี่ยนความรู้ แนวปฏิบัติ และวิสัยทัศน์กับผู้เชี่ยวชาญจากนานาประเทศ การประชุมครอบคลุมหัวข้อหลากหลายที่สะท้อนถึงบทบาทของห้องสมุดในโลกปัจจุบันที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว รวมถึงความท้าทายจากเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) และความสำคัญของการสนับสนุนประชาธิปไตย 

สาระสำคัญของการประชุม 
การประชุมมุ่งเน้นในหัวข้อที่เกี่ยวกับบทบาทของห้องสมุดและการพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศในบริบทของการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เศรษฐกิจ และเทคโนโลยี ซึ่งสามารถสรุปได้ดังนี้

1. 1. ปัญญาประดิษฐ์และเทคโนโลยีใหม่ในห้องสมุด แนวทางการใช้ AI ในการจัดการทรัพยากรสารสนเทศและสร้างความเป็นธรรมทางดิจิทัล การส่งเสริมความเข้าใจในการใช้ AI และเทคโนโลยีสำหรับชุมชน เพื่อเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงข้อมูล การบูรณาการ Generative AI กับทรัพยากรที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรม 
2. 2. การพัฒนานโยบายและวิสัยทัศน์สำหรับห้องสมุดในอนาคต การเปิดตัว IFLA Strategy 2024-2029 ซึ่งกำหนดกรอบการพัฒนาและบทบาทของห้องสมุดในระดับสากล การสนับสนุนความเท่าเทียมในการเข้าถึงข้อมูล และการส่งเสริมข้อมูลที่น่าเชื่อถือในยุคดิจิทัลการอภิปรายเกี่ยวกับความเป็นผู้นำในห้องสมุด และแนวทางที่ช่วยให้ห้องสมุดรับมือกับความเปลี่ยนแปลง 
3. 3. บทบาทของห้องสมุดต่อชุมชนและสังคม ห้องสมุดในฐานะพื้นที่กลางสำหรับชุมชน เพื่อเสริมสร้างประชาธิปไตยและการพัฒนาที่ยั่งยืน การจัดกิจกรรมที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน เช่น ห้องสมุดเคลื่อนที่ รวมถึงกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์เพื่อเข้าถึงชุมชนที่อยู่ห่างไกล โครงการส่งเสริมวัฒนธรรมและการอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยเฉพาะความรู้เกี่ยวกับชนพื้นเมือง 
4. 4. ความมั่นคงทางข้อมูล และการสร้างภูมิคุ้มกันต่อข่าวปลอม (Fact vs Fake) ห้องสมุดมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาสมรรถนะด้านการรู้เท่าทันข้อมูล (News Literacy) การนำเสนอแนวทางสร้างชุมชนที่มีความรู้และสามารถแยกแยะข้อมูลที่ถูกต้องจากข้อมูลเท็จ 
5. 5. การแลกเปลี่ยนและเรียนรู้จากประเทศอื่น ๆ ประสบการณ์จากห้องสมุดฟินแลนด์ที่สนับสนุนความร่วมมือแบบสหวิชาชีพ การจัดการข้อมูลชนพื้นเมืองในออสเตรเลียผ่านโปรโตคอลเฉพาะ ที่สามารถเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมและการปฏิบัติที่เหมาะสม

ข้อเสนอแนะและการนำไปปรับใช้ 
จากประสบการณ์การเข้าร่วมประชุม IFLA ณ นครบริสเบน ข้อเสนอแนะต่อไปนี้สามารถนำไปใช้ในการปรับปรุงและพัฒนาหอสมุดรัฐสภาให้มีความยั่งยืนและสอดรับกับแนวโน้มสากล 

1. 1. การพัฒนาองค์กรและแหล่งรายได้เสริม หอสมุดรัฐสภา ควรพัฒนาบริการที่สามารถสร้างรายได้ อาทิ การให้เช่าอุปกรณ์เทคโนโลยี การให้บริการฝึกอบรม และการเช่าพื้นที่จัดกิจกรรม ควรดำรงบทบาทองค์กรของรัฐที่ให้บริการข้อมูลและความรู้โดยไม่สร้างภาระทางการเงินแก่ประชาชนกลุ่มเปราะบาง พัฒนาทักษะด้านการบริหารจัดการและการตลาด รวมถึงการใช้ที่ปรึกษาภายนอกในช่วงเริ่มต้น การลงทุนในโครงการใหม่ควรผ่านการวิเคราะห์ความคุ้มค่าและผลกระทบต่อการให้บริการหลัก 
2. 2. การยกระดับบริการและเทคโนโลยี พัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศ โดยเฉพาะ AI เพื่อสนับสนุนการวิเคราะห์ข้อมูล การสรุปรายงานการประชุม และการจัดการฐานข้อมูลขนาดใหญ่ ส่งเสริมการใช้เอกสารดิจิทัล ลดการใช้กระดาษ และออกแบบแพลตฟอร์มที่เหมาะกับอุปกรณ์พกพา สร้างเครือข่ายความร่วมมือกับหอสมุดรัฐสภาในระดับนานาชาติ เพื่อที่จะแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และแนวปฏิบัติที่ดี
3. 3. การออกแบบพื้นที่ให้ตอบโจทย์การใช้งาน ควรพิจารณาการจัดสรรพื้นที่ให้เหมาะสม เช่น โซนอ่านหนังสือ พื้นที่จัดกิจกรรม และห้องประชุม โดยให้ความสำคัญกับความสะดวกสบายและการเข้าถึงของผู้ใช้หลากหลายกลุ่ม 
4. 4. การพัฒนาบุคลากรให้สอดรับกับยุคดิจิทัล ส่งเสริมให้บรรณารักษ์พัฒนาทักษะด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ การวิเคราะห์ข้อมูล และความรู้ด้านปัญญาประดิษฐ์พัฒนาความสามารถในการตรวจสอบข้อมูลทางวิชาการ และรักษามาตรฐานความเป็นกลางของวิชาชีพ ส่งเสริมการเรียนรู้เชิงรุกและการถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้ใช้บริการ การดำเนินนโยบายเหล่านี้จะช่วยให้หอสมุดรัฐสภามีความมั่นคง ยั่งยืน และสามารถตอบสนองต่อความต้องการของรัฐสภาและประชาชนในยุคดิจิทัลได้อย่างมีประสิทธิภาพ