สาขาวิชา : พัฒนามนุษย์และสังคม
อาจารย์ที่ปรึกษาหลัก : ดร. สุรางครัตน์ จำเนียรพล
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาทุนทางสังคมและการนำทุนทางสังคมมาใช้ในระดับชุมชน หรือท้องถิ่น 2) เพื่อศึกษาผลกระทบทั้งด้านดีและด้านลบที่เกิดจากการมี หรือการใช้ทุนทางสังคมและความเชื่อมโยงกับความสัมพันธ์เชิงอำนาจในระดับชุมชน หรือท้องถิ่น ผ่านกรณีศึกษาในกาวะอุทกภัย พ.ศ. 2554 ของตำบลแห่งหนึ่งในจังหวัดนนทบุรี
ผลการศึกษาพบว่า
1. ทุนทางสังคนในชุมชนมี 3 รูปแบบ ทุนสังคมที่เกิดจากการยึดโยง (bonding social copia) เครือข่ายครอบครัว เครือญาติ และความเป็นเพื่อนบ้าน แบบที่สอง ทุนทางสังคมที่เกิดจากการเชื่อมโยง (bridging social capital) ผ่านกิจกรรมอาสาสมัครที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลเป็นส่วนมากทุนทางสังคมประเภทนี้ไม่สามารถเชื่อมโยงประชาชนที่แตกต่างกันได้มากนัก แต่มีผลในการเสริมความเข้มแข็งของประชาชนในเครือข่ายเดียวกันมากกว่า แบบที่สาม ทุนทางสังคมที่เกิดขึ้นในสถานการณ์อุทกภัยปี 2554 ซึ่งประชาชนจำเป็นต้องสร้างเครือข่ายใหม่ๆ เพื่อความอยู่รอดของตนเอง เครือข่ายที่เกิดขึ้นและจบลงเมื่ออุทกภัยสิ้นสุด ทุนทางสังคมรูปแบบนี้จึงไม่อาจดำรงอยู่ได้อย่างต่อเนื่อง
2. ในภาวะอุทกภัย ทุนทางสังคนถูกนำมาใช้ในหลายรูปแบบ ทั้งในแง่บวกและลบ ในแง่บวก ทุนทางสังคมเป็นตาข่ายรองรับทางสังคมในภาวะยากลำบาก เป็นแหล่งข้อมูลข่าวสารและช่องทางในการเข้าถึงทรัพยากรที่หายาก ในแง่ลบ ทุนทางสังคมสร้างความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงทรัพยากร ซึ่งส่งผลต่อความไว้วางใจที่ถดถอยลง ในแง่นี้ ทุนทางสังคมสะท้อนถึงการดำรงอยู่ที่ต่อเนื่องของระบบอุปถัปถัมภ์ และคลี่คลายให้เห็นถึงตรรกะของความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่หลบซ่อมอยู่
สงวนลิขสิทธิ์ © 2565 หอสมุดรัฐสภา
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร
เลขที่ 1111 ถนนสามเสน แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพฯ 10300
โทรศัพท์ : +66(0) 2242 5900 ต่อ 5714, 5715, 5721-22 โทรสาร : +66(0) 2242 5990
อีเมล : library@parliament.go.th