รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง การปฏิรูปกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของไทยเพื่อเข้าสู่ประชาคมอาเซียน

กรอบความตกลงของอาเซียนมีการระบุให้ "ความเชื่อมโยงกัน" (Coherent) และ "ความครอบคลุม" (Comprehensive) เป็นปัจจัยสำคัญในการกำหนดกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของประเทศในอาเขียน อย่างไรก็ตาม ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า กฎหมายภายในของประเทศสมาชิกในอาเซียนยังขาด "ความเชื่อมโยง" และ "ความครอบคลุม" ทั้งในแง่รูปแบบและแนวทางการบัญญัติกฎหมาย และในแง่เนื้อหาสาระของกุฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เนื่องจากยังมีความแตกต่างกันและไม่มีหลักการบางอย่างซึ่งควรจะมีหากเทียบกับหลักคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลระหว่างประเทศและตามกฎหมายประเทศนอกกลุ่ม เช่น กฎหมายของประเทศในยุโรป ตัวอย่างเช่น หลักความยินยอมที่มีรายละเอียดครอบคลุมมิติต่าง ๆ สิทธิที่จะถูกลืม การแจ้งเตือนเมื่อข้อมูลรั่วไหล เป็นต้นต้น ปัญหาดังกล่าวส่งผลกระทบในหลายแง่มุม เช่น ผลกระทบต่อการโอนข้อมูลส่วนบุคคลภายในกลุ่มอาเซียน และนอกกลุ่มอาเซียน นอกจากนี้ ผลการวิจัยยังชี้ให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลกับกฎหมายเกี่ยวกับการสอดแนมข้อมูลของประชาชนโดยหน่วยงานรัฐ กล่าวคือ ในบริบทของข้อจำกัดการโอนข้อมูลส่วนบุคคลไปยังประเทศผู้รับโอนนั้น การพิจารณาระดับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของประเทศผู้รับโอน มิใช่เพียงแต่พิจารณาว่าประเทศนั้นมีกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเท่านั้น แต่จะต้องพิจารณาสภาพแวดล้อมทางกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิส่วนบุคคลของประเทศนั้นประกอบด้วย โดยนัยนี้การดำรงอยู่ของกฎหมายหรือแนวปฏิบัติของรัฐในการสอดแนมหรือเข้าถึงข้อมูลประชาชนที่ไม่สอดคล้องกับเกณฑ์ด้านสิทธิมนุษยชนอาจส่งผลกระทบต่อการโอนข้อมูลระหว่างประเทศได้ ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า ประเทศสมาชิกในอาเชียนหลายประเทศรวมทั้งประเทศไทยมีกฎหมายเกี่ยวกับการสอดแนมหรือเข้าถึงข้อมูลประชาชนที่ไม่สอดคล้องกับเกณฑ์ด้านสิทธิมนุษยชนซึ่งอาจนำไปสู่ปัญหาการโอนข้อมูลระหว่างประเทศทั้งในกลุ่มและนอกกลุ่มอาเซียน ผลการวิจัยนำไปสู่ข้อเสนอแนะทั้งในระดับความตกลงของอาเซียนและระดับกฎหมายภายในประเทศอาเซียน เพื่อให้มีการบัญญัติกฎหมาย ทบทวนร่างกฎหมาย และปรับปรุงแก้ไขกฎหมายที่มีผลใช้บังคับอยู่ เกี่ยวกับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ของประเทศในอาเซียนรวมทั้งประเทศไทยให้สอดคล้องกันทั้งในระดับอาเขียนและระดับระหว่างประเทศนอกกลุ่มอาเซียน